ميرزا شمس بخارايى

251

تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى

عبد الرّحمان خان به دستور انگليسها با كمال عجله قوايى به رياست ژنرال كتان خان و غلام حيدر چرخى و فيض محمّد خان چرخى به كافرستان اعزام نمود و پس از چندين زد و خورد ، قواى امير عبد الرّحمان خان غلبه نموده و كافرستان را متصرّف شدند و اهالى را كوچانيده در لمغان سكونت دادند » . تاريخ سياسى افغانستان / 409 . امير عبد الرّحمان پس از اين يورش ( 1313 ه . ق / 5 - 1894 م ) مردم را مجبور به پذيرفتن دين اسلام كرد و بدين گونه كافرستان از حوزهء تسلّط روسها بيرون ماند ؛ از اين پس مردم اين سرزمين به « جديد الاسلام » شهرت يافتند و دخترانشان كه به اسارت سپاه امير در آمده بودند به عنوان كنيزان امير به حرمسرا راه يافتند . بقاياى اين مردم كه هنوز بر دين نياكان خود هستند در نواحى چترال و گلگت پاكستان وجود دارند و به نام چتلها ( مرادف نجسها ) شناخته مىشوند . آنان همچون نياكان خود ، لباس سياه مىپوشند . سميع اللّه تازه ، نورستان شناس معاصر معتقد است كه نورستانيها هنوز سرودهاى باستانى آريائى كهن را سينه به سينه حفظ كرده‌اند . او مىافزايد كه بررسى تاريخ و فرهنگ اين سرزمين كهنسال بسيارى از گرههاى كور آرياناى باستان را روشن مىسازد . ر ك : ادبيات شفاهى نورستان . 151 / 21 - ودا / Wood صورت درست و كامل آن « جى . وود » است . وود ، افسرى انگليسى بود كه الكساندر برنس را در سفر دوم او به افغانستان ( 1838 - 1836 م . ) همراهى مىكرد . جى . وود ، به بخشهاى علياى جيحون سفر كرد ، اين بخش از سرزمينهاى آسياى مركزى تا آن زمان براى اروپاييان ناشناخته بود . او حاصل مشاهدات خود را به نام در سرچشمه‌هاى جيحون در سال 1872 م ، منتشر ساخت ، كه انتشار كتاب وى بيش از ديگران به توسعهء معلومات جغرافيايى اروپاييان كمك كرد . خاورشناسى در روسيه و اروپا / 173 ؛ تمدن ايرانى / 454 ؛ جغرافياى شهرى در افغانستان / 26 .